Symbole i Etyka Judaizmu

1) Magen David – gwiazda Dawida, zwana także Tarczą Dawida. Jest to sześcioramienna gwiazda utworzona przez dwa przeplatające się trójkąty (heksametr);

2) menora – świecznik siedmioramienny wykonany z jednej bryły metalu, który już w pierwotnej chacie służył do oświetlania świętego miejsca (współcześnie również podstawowy element herbu państwa Izrael).  

Doktryna judaizmu określa następujące przymioty Boga:

1) najwyższy byt i stwórca świata, któremu ludzie muszą oddawać cześć;

2) sprawujący opatrzność nad światem;

3) sprawiedliwy i miłosierny;

4) wszechmocny;

5) wszechobecny;

6) zewnętrzny wobec świata (Ojciec na niebie);

7) bezcielesny (czysty duch), co pociąga za sobą zakaz wyobrażania Boga za pośrednictwem materii – Boga można jedynie przedstawić za pomocą słowa.  

Judaizm przyjmuje zasadę harmonii pomiędzy Bogiem i światem, podstawą której jest posłuszeństwo Prawu ogłoszonemu człowiekowi przez Boga oraz przymierze zawarte za pośrednictwem Mojżesza na Synaju. Z narodu żydowskiego, jako narodu wybranego, wyjdzie Mesjasz, który ustanowi królestwo Boże na ziemi, będące przygotowaniem do ostatecznego królestwa w przyszłym świecie, w którym nastąpi zmartwychwstanie zmarłych i sąd ostateczny oraz powszechny dopełniający dzieło boże.  

Koncepcja człowieka

Koncepcja człowieka zakłada jedność ciała i duszy, co pozwala człowiekowi spełniać powinności wobec Boga i świata (realizację zadań wyznaczonych przez Boga). W doktrynie judaizmu Bóg jest jeden i jedyny. Człowiek chcący wypełnić zadania wyznaczone przez Boga musi się powstrzymać od:

1) bałwochwalstwa;

2) bluźnierstwa;

3) kazirodztwa;

4) zabójstwa;

5) kradzieży;

6) jedzenia mięsa wyrwanego z żywych zwierząt;

7) przestrzegać sprawiedliwości.

Etyka judaizmu

Metafizyczną podstawą etyki są przykazania, które ludziom dał Bóg. Kwintesencja etyki judaizmu zawiera się w dwóch sentencjach biblijnych: Będziesz miłował twojego Boga Jahwe z całego serca, z całej duszy swojej, ze wszystkich swych sił oraz bliźniego swego jak siebie samego. Ponadto Żydów obowiązuje 613 nakazów i zakazów sformułowanych w Biblii (Pismo Święte) i Talmudzie, szczegółowo regulujących życie Żydów zgodnie z nakazami wiary. Dotyczą one m.in. obrzezania (dowodu przymierza), szabatu, modlitwy, przepisów pokarmowych, świąt, postu, zawierania małżeństwa itd. (w chrześcijaństwie, w przeciwieństwie do islamu, usunięto drugie przykazanie, zabraniające czci posągów lub jakichkolwiek zmaterializowanych wyobrażeń Boga. Wokół tego przykazania w Kościele toczył się długi spór znany pod nazwą problemu „obrazoburstwa”).

Judaizm Religia

Mojżesz żył ok. 1250 p.n.e., był synem Amrama i Jakebed z plemienia Lewi, urodzonym w Egipcie. Jest uznawany za założyciela religii, twórcę przymierza między Bogiem i ludem izraelskim, odbiorcę objawień Bożych, wyzwoliciela ludu izraelskiego z niewoli egipskiej, twórcę życia narodowego. Mojżesz dał ludowi Torę, obejmującą pięć ksiąg Mojżeszowych (Pięcioksiąg) Będąc założycielem religii był równocześnie prawodawcą, kapłanem i przywódcą swojego ludu. Został uznany za nosiciela Objawienia przez chrześcijaństwo i islam .   Mozaizm, wyznanie mojżeszowe, religia Żydów; także zespół wierzeń, wartości etycznych i postaw wynikających z tradycji i obyczajów narodu żydowskiego; doktryna judaizmu zawarta jest w Biblii hebrajskiej (Starym Testamencie) i Talmudzie, jej podstawowe zasady to monoteizm (wiara w jednego Boga – Jahwe, Stwórcę Wszechświata, który oczekuje od ludzi moralnego postępowania) oraz przekonanie o posłannictwie Żydów, z którymi Bóg zawarł przymierze, by dawali o Nim świadectwo.

Z judaizmu wywodzą się chrześcijaństwo i islam. Kształtowanie się judaizmu jest związane ściśle z historią narodu żydowskiego, opisaną w Starym Testamencie; według niego pierwszym reformatorem starożytnych wierzeń Hebrajczyków i twórcą zasad judaizmu był Mojżesz (prawdopodobnie 1. połowa XIII w. p.n.e.) ustalając kult Jahwe. Od czasów królestwa izraelskiego centralnym ośrodkiem kultu Jahwe stała się Świątynia Jerozolimska, a jego strażnikami – kapłani; w V w. p.n.e. spisany został kanon Pięcioksięgu (Tora, hebrajskie ‚prawo’), czyli Prawa pisanego. Zburzenie drugiej Świątyni Jerozolimskiej (70 r. n.e.) i rozproszenie Żydów (diaspora) zapoczątkowało okres judaizmu rabinicznego (talmudycznego), którego podstawą (obok Starego Testamentu) stał się Talmud (czyli Prawo ustne), zamiast kapłana najwyższym autorytetem religijnym rabin, a kult Jahwe uprawiano w rodzinie i synagodze; rygorystyczne przestrzeganie doktryny judaistycznej i rytuału utrzymało jedność judaizmu i narodu żydowskiego żyjącego w diasporze, chociaż pojawiały się różne odłamy (karaizm, sabataizm Sabataja Cwi, chasydyzm, frankizm). Współcześnie w judaizmie wyodrębniło się kilka kierunków, jak judaizm tradycyjny (ortodoksyjny), judaizm reformowany i judaizm konserwatywny, różniący się rygoryzmem w przestrzeganiu rytuału religijnego; brak obowiązujących dogmatów wiary zastępuje wiernym 13 zasad wiary, sformułowanych przez Majmonidesa (XII w.), mówią one m.in. o osądzeniu przez Boga postępowania każdego człowieka i wyznaczeniu kary lub nagrody, o nadejściu mesjasza, o zmartwychwstaniu. Judaizm pierwszy głosił wiarę w istnienie jednego boskiego Bytu. Dzięki przymierzu zawartemu między Bogiem i Izraelem Żydzi stali się narodem wybranym, otoczonym przez ludy wyznające bałwochwalstwo. Judaizm opiera się na Księgach. Najważniejszą z nich jest Biblia Hebrajska, składająca się z Tory (czyli Pięcioksięgu Mojżesza), Proroków oraz tzw. Pism – utworów poetyckich, mądrościowych i historycznych. Żeby być ortodoksyjnym Żydem, trzeba przede wszystkim przestrzegać nakazów zawartych w Torze. „Od początku dnia do jego końca, a także w nocy trzeba myśleć po żydowsku i zachowywać jej przepisy. Trzeba dokładnie wiedzieć, co wolno, a czego nie. Mamy 613 przykazań, podzielonych na zakazy i nakazy i każde z nich jest równie ważne” – mówi Menachem Pinchas Joskowicz. Wszyscy ludzie zostali stworzeni na podobieństwo Boga. Bóg chce, by człowiek żył w zgodzie ze swoim sumieniem. Tora nakazuje otaczać opieką szczególnie osoby słabsze: wdowy, sieroty, prześladowanych i biednych. Zbawienie można osiągnąć poprzez przestrzeganie przepisów religijnych i służenie bliźnim. „Nawet w dzisiejszym świecie można zachowywać przepisy Tory dotyczące na przykład jedzenia. Ortodoksyjny Żyd dobrze wie, że zawsze można spożywać warzywa i owoce, ale mięso, ryby i wino muszą być odpowiednie” – dodaje Menachem Pinchas Joskowicz. W życiu Żydów rodzina spełnia bardzo ważną rolę. To właśnie w domu obchodzi się większość świąt religijnych. Co tydzień świętuje się szabas. W piątek przed zachodem słońca pani domu zapala szabasowe świece. na stół kładzie się dwa bochenki chleba i stawia kielich wina. Ojciec rodziny błogosławi te dary i podaje je pozostałym uczestnikom uroczystości. „W piątek po zachodzie słońca nie można pracować, wszystkie domowe roboty należy zakończyć, nie wolno gotować, nie wolno nawet zapalać światła” – tłumaczy Menachem Pinchas Joskowicz. Dlatego nieraz Żydzi, by nie złamać tego prawa, wynajmowali gojów , czyli nie-Żydów, którzy nie będąc związani takimi przepisami mogli wykonywać prace zabronione wyznawcom judaizmu. Zdarzało się dosłowne interpretowanie tego prawa: w szabat Żydzi trudniący się lichwą nie mogli dotykać pieniędzy, więc niektórzy owijali palce tkaniną i w ten sposób pozostawali w zgodzie z nakazem.   W tradycji żydowskiej Gehinnom to zarówno piekło, jak i czyściec, gdyż nawet sprawiedliwi muszą oczyścić się tam z grzechów. Córka lub syn po śmierci rodziców przez jedenaści miesięcy i jeden dzień (oraz w rocznicę ich śmierci) odmawia modlitwę kaddisz. Wyraża ona uległość wobec woli Boga. Gdyby była odmawiana przez dwanaście miesięcy, byłby to znak, że osoba zmarła była grzesznikiem, który potrzebuje pełnego okresu przebywania w czyścu.

Islam Religia

Islam – to po arabsku, podporządkowanie się i posłuszeństwo. A więc zasadniczą cechą religii Islamu jest całkowite i bezwarunkowe przyjęcie nauk u przykazań Boga, objawionych Jego Prorokowi Muhammadowi (pokój z Nim). Mahometanizm jest błędną nazwą Islamu, sprzeczna z jego duchem. Muzułmanin po arabsku Muslim – to ten, który wierzy w Boga i podporządkowuje się Jego przykazaniom. Muzułmanin sam stara się żyć zgodnie z naukami Proroka, a także stworzyć społeczeństwo zorganizowane na tych samych zasadach. ALLAH – to po arabsku Bóg. Jest to imię własne o charakterze unikalnym, gdyż, podobnie jak w języku polskim, nie ma liczby mnogiej ani innych rodzajów   Religia Islamu oparta jest na pięciu podstawowych filarach: Wyznanie Wiary (shahada); Tylko Bóg Jedyny jest godny czci i wiary, a Muhammad jest Bożym Wysłannikiem do wszystkich ludzi, aż po Dzień Sądu Ostatecznego. posłannictwo Muhammada nakłada na wszystkich muzułmanów obowiązek traktowania Jego życia jako przykładu i wzorca. Modlitwa (Sala); Modlitwy, które są obowiązkiem wobec Boga, należy odmawiać pięciokrotnie w ciągu dnia.

Modlitwa umacnia i ożywia wiarę w Bogu, oczyszcza duszę u osłabia pokusę grzechu a tym samym korzystnie wpływa na poziom moralności człowieka. Miesięczny Post w Ramadanie (Saum); przez cały miesiąc Ramadanu, od pierwszego brzasku aż do zachodu słońca, Muzułmanie powstrzymują się od picia, jedzenia i stosunków małżeńskich, a także wystrzegają się złych myśli i pożądań. Post uczy miłości, szczerości i poświęcenia, rozwija cierpliwość , altruizm i opanowanie – tym samym kształtuje zdrową postawę społeczną wiernych. Jałmużna (Zaka); Wierny powinien wydać 2.5% w stosunku rocznym od swoich oszczędności pod warunkiem, że te oszczędności przekroczą pewien określony próg (jest to, jeśli chodzi o Złoto, 80 gramów) i on będzie je miał przez cały rok, na poprawę warunków życia najuboższych. Sumy te uważane są za oczyszczające inne majątki, a ich wydanie jest religijnym obowiązkiem. Pielgrzymka do Mekki (Hadż); Pielgrzymka do Mekki należy odbywać przynajmniej raz w życiu, o ile pozwala na to stan majątkowy i zdrowia wiernego. Ponadto za akt religijny uważany jest każdy inny czyn dokonany z myślą o wypełnieniu woli Boga.

Islam nakazuje wiarę w jedność i wszechwładzę Boga. Wiara ta uświadamia człowiekowi głęboki sens istnienia Wszechświata, a także pozwala określić miejsce, jakie w nim zajmuje istota ludzka. Wiara uwalnia od wszelkich obaw i przesądów, daje poczucie obecności Boga Jedynego, nakazuje wywiązywać się z obowiązków wobec Niego. Powinna się ona jednak sprawdzać w czynach, gdyż sama jako taka, jest niewystarczająca, ani niewystarczające jest wyrażanie jej słowami. Islam odrzuca ideę ludu wybranego i nakazuje patrzeć na całą ludzkość jak na jedną rodzinę, która podlega wszechwładzy Boga- Stwórcy i Żywiciela nas wszystkich, a jedyną i prawdziwą drogę do Nieba jest wiara i dobre uczynki. Tak więc stosunek człowieka do Boga jest w Islamie osobisty i bezpośredni, nie wymaga żadnych orędowników czy pośredników.

  Każdego muzułmanina, czyli wyznawcę islamu obowiązują:  

1) szahada (wyznanie wiary).

2) salat (modlitwa).

3) zaka (jałmużna).

4) saum (post).

5) hadżdż (pielgrzymka do Ka’by).  

Obowiązki te nazywają się w teologii muzułmańskiej pięcioma filarami islamu. Szerzenie ich, zalecane przez Koran za pomocą oręża, czyli przez świętą wojnę, nazywa się dżihad.  

Modlitwa jest odmawiana przez wyznawców islamu: o świcie, po południu, o zachodzie słońca i gdy zapadnie noc. Podczas modlitwy muzułmanin winien być w stanie nakazanej czystości, tj. umyć ręce, twarz i nogi. Stać w miejscu czystym (najczęściej na specjalnym dywaniku), być odwróconym w kierunku Mekki, modlić powinien się tylko w języku proroka, tj. arabskim. Trzonem modlitwy jest pierwsza sura Koranu (fatiha).  

Szczególnie ważna jest modlitwa piątkowa, ma charakter publiczny i jest obowiązkowa dla wszystkich dorosłych mężczyzn, odbywa się w południe. W czasie tego nabożeństwa jest wygłaszane kazanie (hutba) przez prowadzącego modły imama. Zaka (jałmużna) początkowo miała charakter dobrowolnej daniny, z czasem stała się obowiązkową daniną od majątku. Saum (post) obowiązuje raz w roku w miesiącu ramadan i polega na powstrzymaniu się od spożywania wszelkich pokarmów i picia od świtu do zachodu słońca. Hadżdż, pielgrzymka, którą raz w życiu musi odbyć do Mekki każdy muzułmanin i muzułmanka.

Hinduizm Religia

Hinduizm to bardzo złożona religia, przyjmująca formy tak zróżnicowane, że w zasadzie można mówić o systemie wierzeń a nie o jednolitej religii.. Jego geneza to zapewne silne odczuwanie prze Hindusów zmienności i kaprysów natury, daleko od nich silniejszej i nei dającej się ujarzmić. Dlatego też w hinduizmie odnajdujemy próby „porozumienia” z niewidzialnymi siłami otaczającymi człowieka. Cechą charakterystyczną tej wielkiej religii jest brak ostrych granic między tym a tamtym światem, między ziemią a niebiosami, między człowiekiem a bóstwem. Bogowie są, co prawda, nieśmiertelni, ale w zasadzie ich zachowanie jest ludzkie. Człowiek zaś dąży do boskości i niekiedy (podczas na przykład niektórych obrzędów) jest otaczany przez innych boską czcią.  

W dziejach hinduizmu ostrzec można dwa zasadnicze wątki, często pozostające w stanie napięcia między sobą. Pierwszym, bardziej znanym na całym świecie jest wiara w przeznaczenie, ostateczność wyroków losu. Łączy się ona bezpośrednio z teorią wędrówki dusz, zgodnie z którą nieśmiertelna dusza człowieka przechodzi przez bardzo wiele kolejnych wcieleń, wstępując w różne byty – od materii nieożywionej, poprzez rośliny i zwierzęta aż do ludzi, również zróżnicowanych. Wszystko to ma jeden cel – osiągnięcie doskonałości pozwalającej na zakończenie cyklu narodzin. Właśnie ten system wierzeń wyjaśniał i usprawiedliwiał a i poniekąd był przyczyną powstania silnie rozwarstwionego społeczeństwa kastowego oraz pewnego rodzaju obojętności na niedolę drugiego człowieka przy ogólnie mocno rozwiniętej wrażliwości.


 Drugim wątkiem tradycji religijnej jest sile przekonanie o konieczności wypełniania obowiązków wynikających z pozycji społecznej jednostki, swoistego „grania roli”, bardzo skrupulatnie wyreżyserowanego przez tradycję. Przepisy były odmienne dla każdej kasty i obejmowały niemal wszystkie dziedziny życia, od zalotów i zawierania małżeństw począwszy, skończywszy na doborze pokarmów czy ubiorów. Taka tradycja bardzo mocno wspierała rozwój i nadawała religijną rangę podziałom kastowym.